آیا به دنبال راه تازه‌ای برای اندازه‌گیری وضعیت حرفه‌ای خود هستید؟ SWOT مدلی ساده اما قدرتمند برای تجزیه و تحلیل موقعیت‌های راهبردی شرکت‌ها، محصولات و یا شرایط کسب‌و‌کار می‌باشد و نشان‌دهنده نقاط قوت، ضعف، فرصت‌ها و تهدیدها است. 

به دلیل گستردگی دانش استراتژی و ابزارهای آن، در این مقاله بصورت متمرکز فقط ابزار SWOT را بررسی میکنیم. SWOT اولین بار در سال 1960 به عنوان ابزاری برای کسب و کارها توسط ادموند پی لرند، رولاند کریستنسن و کنت اندروز طراحی شد، سپس در سال 1982 هاینز وریچ، یک ماتریس 2*2 به آن اضافه کرد که نقاط قوت و ضعف را در بالا و فرصت‌ها و تهدیدات را در پایین جدول قرار داد. این تکنیک رایج‌ترین و موثرترین روش تجزیه و تحلیل در استراتژی است. بسیاری از متخصصین ارزش تجزیه و تحلیل SWOT در کسب و کار را تشخیص داده‌ و از آن جهت یافتن زاویه دیدی جدید در مسیر خود استفاده میکنند. با این حال تعداد کمی از افراد از این تکنیک در جهت پیشبرد اهداف شخصی استفاده می‌کنند.

 

"درحالیکه متخصصان به ضعف‌ها و قوت‌های خود نگاه میکنند، تکنیک SWOT با مشخص کردن عوامل خارجی که به شدت روی سلامت و مسیر کاریشان تاثیر گذار است، آنها را یک قدم فراتر خواهد برد."
ایان کریستی، بنیانگذار 
BoldCareer.com

"با نگاه خلاقانه به هر چهار بخش جدول میتوانید مشخص کنید در مسیر شغلی کجا هستید و به کجا باید بروید"
ایان کریستی، نویسنده سایت Monster.com

اگر شما از استعدادهای خود به‌طور کامل استفاده کنید، به احتمال زیاد در زندگی موفق خواهید شد. به همین ترتیب اگر نقاط ضعف خود را شناسایی کنید، دچار مشکلات کمتری خواهید شد. اما اگر بتوانید این ضعف‌ها را مدیریت کنید، دیگر مهم نیست که چه کاری میکنید. با کمی تفکر و کمک تکنیک SWOT، میتوانید نقاط قوت خود را به راحتی آشکار سازی کنید و با درک نقاط ضعف خود تهدیداتی را که منجر به آسیب رساندن به شما میشود را مدیریت، آنها را کمرنگ‌تر و یا از بین ببرید. با این تکنیک می‌توانید خود را از همتایانتان متمایز سازید و مهارت های تخصصی و توانایی های مورد نیاز برای پیشرفت حرفه‌ای خود را افزایش و به اهداف شخصی خود برسید.

یکی از مهمترین نکات در این تکنیک، توانایی در "تفکر انتقادی" است. به بیان ساده‌تر تفکر انتقادی کمک میکند تا بتوانیم سوال‌های درستی بپرسیم.

نحوه استفاده از این ابزار
برای اجرای یک تجزیه و تحلیل شخصی، اول فایل ضمیمه را دانلود و سپس به سوالات زیر در جدول فایل ضمیمه پاسخ دهید:

 

نقاط قوت‌
ویژگی‌های داخلی و مثبت شما است و روی این موارد کنترل دارید.

  • چه مزایایی دارید که دیگران ندارند؟ (مهارت‌ها، گواهینامه‌ها، آموزش‌ها یا ارتباطات)
  • چه کاری را بهتر از دیگران انجام می‌دهید؟
  • به چه منابع شخصیی میتوانید دسترسی داشته باشید؟
  • سایر افراد (مخصوصا مدیر شما) چه نقاط قوتی در شما می‌بینند؟
  • به کدامیک از دستاوردهایتان بیشتر افتخار میکنید؟
  • چه ارزشی رو تو بهش اعتقاد داری که دیگران در آن ضعف دارند ؟و اون ارزشو به خوبی به نمایش نمی گدارند
  • آیا شما بخشی از شبکه‌ای هستید که هیچکس دیگری در آن دخیل نیست؟ اگر بله، چه ارتباطی با افراد با نفوذ دارید؟

از منظر خود و نقطه نظر اطرافیانتان این سوالات را در نظر بگیرید. نترنسید و یا خجالتی هم نباشید. تا میتوانید پاسخ‌های عینی بدهید. در محیط کار دانستن و استفاده از نقاط قوتتان شما را شادتر و به تحقق اهدافتان بیشتر کمک میکند.اگر هنوز هم در شناسایی نقاط قوت خود مشکل دارید میتوانید فهرستی از صفات شخصیتی خود را بنویسید و از این فهرست برای نوشتن و پیدا کردن نقاط قوت و ضعفتان استفاده کنید.

 

نکته:
در مورد نقاط قوتتان در ارتباط با اطرافیانتان فکر کنید. به عنوان مثال، اگر شما گرافیست خیلی خوبی هستید و اطرافیان شما نیز در گرافیک عالی هستند، این مسئله احتمالا در نقش فعلی شما قدرت نخواهد داشت و ممکن است فقط یک ضرورت باشد.

 

نقاط ضعف
ویژگی‌های داخلی و منفی شما است و روی این موارد نیز کنترل دارید.

  • از انجام چه وظایف و کارهایی به دلیل اعتماد به نفس کم، اجتناب میکنید؟
  • اطرفیانتان چه نقاط ضعفی در شما می‌بینند؟
  • آیا در تحصیلات و مهارت‌هایتان کاملا با اعتماد به نفس هستید؟ اگر نه، کجا ضعف دارید؟
  • عادت‌های رفتاری منفی در کارتان چیست؟ (اغلب دیر میرسید، بی‌نظم هستید، استرس زیاد)
  • چه ویژگی‌های شخصیتی دارید که جلوی پیشرفت شما را می‌گیرد؟ به عنوان مثال، اگر در کارتان مجبور به سخنرانی روزانه باشید و شما ترس از سخنرانی دارید، این ترس ضعف شما محسوب میشود.

بازهم از منظر شخصی و درونی و منظر خارجی نقاط ضعف خود را بسنجید، آیا دیگران ضعف‌های را در شما میبینند که شما در خودتان نمیبینید؟ آیا دیگر همکارانتان در نقاط کلیدی، پیوسته بهتر از شما عمل می‌کنند؟ واقع بین باشید، بهتر است هر چه زودتر با حقایق ناخوشایند مواجه شوید.

 

فرصت‌ها
حوادث خارجی غیر قابل کنترلی است که شما به‌طور بالقوه می‌توانید از آنها استفاده کنید.

  • فناوری‌های نوین چطور به شما کمک می‌کنند؟ آیا می‌توانید از طریق اینترنت از دیگران کمک بگیرید؟
  • آیا صنعت شما رو به رشد است؟ چطور میتوانید از مزیت بازار فعلی استفاده کنید؟
  • آیا شما شبکه‌ای از ارتباطات استراتژیک دارید که میتوانند به شما کمک و یا مشاوره بدهند؟
  • چه روندهایی در شرکت یا صنعت خود میبینید که میتوانید از مزایای آن بهره‌مند شوید؟
  • آیا رقبای شما در انجام کاری مهم شکست خورده‌اند؟ اگر چنین است، آیا میتوانید اشتباهات آنها را، به روش درست انجام دهید؟
  • آیا در شرکت یا بازار شما نیازی وجود دارد که کسی آن را انجام نداده است؟
  • آیا فروشندگان، مشتریان یا همکارانتان در مورد مسئله‌ای شکایت دارند؟ اگر بله، آیا میتوانید فرصتی با ارائه یک راه‌حل ایجاد کنید؟
  • میتوانید از موارد زیر در ایجاد فرصت استفاده کنید:
  • رویدادهای شبکه‌سازی، کلاس‌های آموزشی و یا کنفرانس‌ها
  • اگر یکی از همکارانتان مرخصی بگیرد، آیا برای کسب تجربه میتوانید پروژه‌های همکارتان را انجام دهید؟یک سِمت جدید شغلی و یا یادگرفتن مهارت جدید مانند سخنرانی و یا روابط بین‌المللی.
  • در زمان گسترش شرکت و یا خرید شرکتی دیگر، آیا مهارت خاصی (مانند زبان دوم) دارید که به این فرایند کمک کنید؟

همچنین با نگاه به نقاط قوت خود از خودتان بپرسید که آیا این نقاط قوت، فرصت‌های جدیدی را برای شما باز می‌کنند؟ و با نگاه به نقاط ضعف خود، آیا با برطرف کردن آنها می‌توانید فرصت‌های جدیدی ایجاد کنید؟

 

تهدیدات
تهدیدات عوامل خارجی کنترل نشده هستند که ممکن است علیه شما عمل کنند و شما را مجبور به اقدامات محافظتی کند.

  • در حال حاضر با چه موانعی روبرو هستید؟
  • آیا کسی از همکارانتان در انجام پروژه‌ها یا به دست آوردن سِمتی خاص با شما رقابت می‌کنند؟
  • آیا شغل و یا تقاضا برای کارهایی که انجام می‌دهید در حال تغییر است؟
  • آیا فناوری‌ها و تغییرات فناورانه موقعیت شما را تهدید می‌کند؟
  • آیا هر یک از نقاط ضعف‌های شما منجر به تهدید می‌شود؟

 انجام چنین تجزیه و تحلیلی اغلب اطلاعات کلیدیی ارائه می‌کند و می‌توان مشخص کرد چه کارهایی لازم به اجرا هستند و چه مشکلاتی را در نظر بگیرید.

 

قوت

  • خیلی خلاق هستم و اغلب مشتریانم را با ارائه زاویه دیدی جدید نسبت به برندشان، آنها را شگفت زده میکنم.
  • به خوبی با مشتریان و اعضای تیمَم ارتباط برقرار میکنم.
  • توانایی پرسش سوال‌های کلیدی برای یافتن بهترین نقطه بازار دارم.
  • کاملا به موفقیت برند یک مشتری متعهد هستم.

ضعف

  • به شدت نیاز و اجبار دارم که کارهارو سریعا انجام بدم و از فهرست وظایفم حذف کنم و گاها منجر به کاهش کیفیت میشه
  • اگر وظایف زیادی داشته باشم استرس زیادی میگیرم
  • هنگام ارائه ایده‌هایم به مشتری اضطراب زیادی تهمل میکنم و ترس از سخنرانی اشتیاق ارائه منو میگیره

فرصت

  • یکی از رقبای من با مشتری خودش ارتباط بدی برقرار کرده
  • ماه بعد به سمینار آموزشی بازاریابی میرم، اونجا موقعیت خیلی خوبی برای شبکه سازی استراتژیک دارم
  • کارگردان هنری ما داره به مرخصی میره و این فرصت مناسبی برای پیشرفت شغلی من هستش

تهدید

  • رضا یکی از همکارانم قدرت بیان بالایی داره و برای سِمت کارگردان هنری به شدت با من رقابت میکنه
  • باتوجه به کمبود کارکنان، اغلب تا دیروقت کار میکنم و این باعث کاهش خلاقیت من شده
  • شرایط اقتصادی فعلی باعث رشد آهسته صنعت بازاریابی شده و اکثر شرکت‌ها در حال اخراج کارمندان خود هستند.

 

منابع: 

 

  1. مدیریت استراتژیک: اصول و شیوه‌های عمل، نویسنده: آرتورای تامپسون, جان‌ای گمبل
  2. مدیریت استراتژیک نویسنده: فرد دیوید